🎙️مصاحبه اختصاصی پدیده مارکت با رشید دلامی مربی استقلال خوزستان؛ فوتبال پایه، مسیر سخت اما نجاتبخش
فوتبال را از کجا شروع کردید و مسیر بازیگری شما چطور شکل گرفت؟
فوتبال را از بازی کردن شروع کردم. ابتدا در ردههای پایه فولاد بودم، بعد به استقلال اهواز رفتم؛ همان استقلال اهوازِ رویایی. با نفت اهواز هم قهرمانی را تجربه کردم و حدود سه سال در لیگ برتر خوزستان بازی کردم. متأسفانه دو مصدومیت پشت سر هم باعث شد مسیر بازیگریام متوقف شود و همانجا تصمیم گرفتم وارد مربیگری شوم.
چرا تصمیم گرفتید مربیگری را از ردههای پایه آغاز کنید؟
اعتقادم این بود که مثل دوران بازی، پلهپله جلو بروم. نمیخواستم از رزومهام استفاده کنم و یکدفعه به سطح بالا برسم. دوست داشتم صفر تا صد کار را خودم لمس کنم؛ چون فاصله فوتبال پایه با بزرگسالان خیلی زیاد است و اگر این مسیر را از نزدیک نبینی، درک درستی از رشد بازیکن پیدا نمیکنی.
تجربهتان در فوتبال پایه چطور بود؟
اولین سال مربیگریام در امیدهای لیگ یک کشور بود. بعد رفتم نونهالان لیگ برتر و پس از آن در نوجوانان و جوانان کشور کار کردم. در بعضی تیمها کمکمربی بودم و در مراحل بعدی سرمربی شدم و حتی قهرمانی هم بهدست آوردیم. این مسیر به من یاد داد که نتیجه در پایه مهم نیست؛ مهم این است که چند بازیکن به بزرگسالان برسند.
به نظر شما امروز فوتبال پایه ایران چه مشکلی دارد؟
ما بازیکن جوان داریم، اما جوانِ آماده نداریم. مثل ۱۰ سال پیش نیست که بازیکن در سن پایین، پخته و قابل اتکا باشد. بازیکن هست، استعداد هم هست، اما جایی باید آبدیده شود و آنجا فقط فوتبال پایه است؛ جایی که متأسفانه آموزش در آن ضعیف شده.
آیا مربیان میتوانند بازیکن بسازند؟
من اعتقاد ندارم کسی بتواند بگوید «من بازیکن ساختم». بازیکن استعداد ذاتی دارد. مثلاً علی کریمی خودش علی کریمی بود یا علی دایی خودش علی دایی بود. مربی فقط میتواند مسیر درست را نشان بدهد. اگر بازیکن نپذیرد تغییر کند، هیچ مربیای نمیتواند او را به سطح بالا برساند.
بزرگترین اشتباه بازیکنان پایه چیست؟
اینکه روی چیزهایی تمرین میکنند که بلدند، نه روی نقطهضعفشان. وزنه میزنند، هوازی کار میکنند، اما بار فنیشان مشکل دارد. تا وقتی فوتبال بلد نباشی، بهترین بدن هم به کارت نمیآید.
درباره «انگیزه دادن» به بازیکنان چه نظری دارید؟
من به انگیزه الکی اعتقاد ندارم. نسل جدید دوست دارد دروغ بشنود؛ تعریف بیپایه، وعده توخالی. اما واقعیت اگر درست گفته شود، نجاتدهنده است. بازیکن باید بپذیرد که مشکل دارد؛ اگر نپذیرد، هیچ تغییری اتفاق نمیافتد.
نقش خانوادهها در فوتبال پایه را چطور میبینید؟
متأسفانه خانوادهها یکی از چالشهای بزرگ فوتبال پایه هستند. با نیت حمایت وارد میشوند، اما ناخواسته به بازیکن آسیب میزنند. پول دادن برای ماندن در تیم، بچه را لوس میکند. بازیکنی که سختی نکشد، در بزرگسالان دوام نمیآورد.
چه فاکتورهایی برای رسیدن یک بازیکن پایه به بزرگسالان مهم است؟
به نظر من اگر بخواهیم موفقیت یک فوتبالیست را تحلیل کنیم، باید آن را مثل یک پازل ببینیم. چهار فاکتور اصلی وجود دارد که اگر کنار هم قرار بگیرند، بازیکن میتواند به سطح بزرگسال برسد:
اول: تکنیک و بار فنی
بازیکن باید از نظر فنی کامل باشد؛ نه فقط در حد پایه، بلکه در حدی که در سرعت بالا و تحت فشار هم بتواند کیفیتش را حفظ کند.
دوم: تاکتیکپذیری
بازیکن باید بتواند خودش را در قالب تیم جا بیندازد. فوتبال امروز فقط مهارت فردی نیست؛ درک سیستم و اجرای درست وظایف خیلی مهم است.
سوم: IQ فوتبالی
سرعت تصمیمگیری، تحلیل شرایط، شناخت همتیمی و حریف. بازیکن باید در چند ثانیه بازی را بخواند. این همان چیزی است که تفاوت ایجاد میکند.
چهارم: شخصیت
خیلیها این بخش را دستکم میگیرند، اما شاید مهمترین قسمت باشد. نوع رفتار، انضباط، مدیریت فضای مجازی، نحوه صحبت با مربی و همتیمی، تحمل فشار و سختی. اگر شخصیت نباشد، حتی با بهترین توان فنی هم بازیکن زمین میخورد.
در کنار اینها، من همیشه میگویم «سرعت» خیلی مهم است.
منظور شما از «سرعت» در فوتبال چیست؟
سرعت فقط دویدن نیست. سرعت یعنی سرعت تصمیمگیری و تحلیل. برای همین است که به کریم بنزما توپ پشت دفاع نمیدهند، اما به کریستیانو رونالدو یا کیلیان امباپه میدهند. این تشخیصها در صدم ثانیه اتفاق میافتد.
نقش مربی در این مسیر چقدر است؟
خیلی زیاد. مربی اگر خودش بلد باشد و کار عملی انجام بدهد، بازیکن به او اعتماد میکند. مربیای که فقط کنار زمین بایستد و دستور بدهد، نمیتواند تیمش را بالا بکشد. آموزش واقعی و رقابت سالم بازیکن را رشد میدهد
در این سالها چه بازیکنانی را از فوتبال پایه به سطح بالاتر و لیگ برتر معرفی کردهاید؟
خوشبختانه چند بازیکن بودند که مسیر پایه را درست رفتند و به بزرگسالان رسیدند.
مثلاً لطیفی که از نوجوانان نفت اهواز به بزرگسالان آلومینیوم اراک رسید.
هومن الیاسی از جوانان فولاد امسال به بزرگسالان ذوبآهن رسید.
تیموریان از امیدهای فولاد به ذوبآهن رفت.
همچنین محمدعلی خالدی که از نوجوانان حفاری به بزرگسالان ذوبآهن رسید و با وجود سن پایین، آمار خیلی خوبی داشت؛ در رده امیدها ۱۶ گل و ۱۲ پاس گل ثبت کرد که آمار فوقالعادهای است.
بازیکنان دیگری هم هستند، اما ترجیح میدهم زمانی اسم ببرم که کاملاً تثبیت شده باشند. بهنظرم مهمتر از اسم، مسیر درست رشد است؛ مسیری که اگر بازیکن آن را بفهمد و بپذیرد، میتواند به فوتبال حرفهای برسد
حرف پایانی شما برای بازیکنان پایه چیست؟
اگر مسیر درست را بروید، حتی بدون قهرمانی هم میتوانید به بزرگسالان برسید. فوتبال پایه جای نتیجه نیست؛ جای ساختن است. تغییر را بپذیرید، روی ضعفها کار کنید و قدر فرصتها را بدانید؛ چون فرصتها همیشه تکرار نمیشوند.
